Phải làm sao với bé biếng ăn?

Đây là bài nói chuyện của bác sĩ Jonathan Halevy, trưởng khoa Nhi của bệnh viện Family Medical Practice mà mình có dịp ghi lại. Cũng như bài “Phương pháp Montessori tại nhà” ở trường Chum, buổi thảo luận này do Kids club Saigon ở khu Phú Mỹ Hưng tổ chức miễn phí cho các bậc cha mẹ, vừa phục vụ phụ huynh trường họ, vừa thu hút các phụ huynh khác đến tham quan làm quen giới thiệu trường mới. Mình thì không có điều kiện cũng như thời gian để tham gia các khoá học dài hơi, nên bất cứ khi nào chớp được những cơ hội quý báu như thế này thì mình không bao giờ bỏ lỡ cả. Nhân đây cũng nghe danh bác Jonathan lâu rồi mà chưa có duyên gặp (nghe đồn nếu Victoria Healthcare có bác Đoàn thì Family Medical Pratice có bác Jonathan á) nên sẵn kì này rất háo hức để nghe bác hướng dẫn cách cho bé ăn uống khoẻ mạnh như thế nào.

Cảm nhận chung sau buổi trình bày này thì mình thấy rất tuyệt vời, không uổng công mình dành thời gian công sức lội xuống quận 7 trong 1 chiều kẹt xe mưa gió, và bây giờ mình chính thức trở thành fan của bác Jonathan luôn òi nhe, bác sĩ đúng là thần thông quả như lời đồn,kaka…

afdbgdgv

À, như thường lệ, mình lại cọc cạch gõ bài thu hoạch hầu các bạn nà:

Trước tiên là cách tính cân nặng phù hợp với cá nhân từng bé.

Bác sĩ đã dùng 1 hình ảnh so sánh khá ấn tượng và mắc cười: Trẻ con không phải là “xe máy”, không có được sản xuất cùng 1 xưởng, không ra cùng 1 lò. Vì vậy các bé không có cùng hệ quy chiếu nào để so sánh với nhau cả, nếu có thì xin hãy so sánh với chính bản thân con. Mình nghĩ cho dù là anh em ra từ cùng 1 lò cũng khó mà giống nhau y chang được, phải không. Cho nên cách tính cân nặng công bằng nhất là:

  • 5 tháng tuổi: x2 cân nặng lúc mới sinh
  • 1 tuổi: x3
  • 2 tuổi: x4
  • 5 tuổi: x6

Thế nhé, cứ nhớ hệ số này cho khỏi lăn tăn tra cứu bảng này với số liệu kia.

Tiếp theo là những yếu tố chi phối, khiến chúng ta vật lộn với việc ăn uống của con trẻ

  1. Định kiến từ xưa giờ của phần đông xã hội loài người:
    “Fat baby = Healthy” cũng giống như “Fat man = Rich man”
  2. Bản năng “cho ăn” của bậc làm cha làm mẹ
  3. Áp lực của những người mẹ với ám ảnh “con không lớn”, “con đói sẽ xỉu/hạ đường huyết”, “mẹ nuôi không khéo”, “sạch sẽ quá mức”

Tuy nhiên, thật ra hầu hết các bé biếng ăn là do không có trải nghiệm ăn uống vui vẻ.

Hãy thử tưởng tượng, các bạn đi ăn ở 1 nhà hàng cho dù có sang trọng, đẹp đẽ, danh tiếng cỡ nào mà nếu bạn gặp 1 trải nghiệm xấu ở đó thì có phải chúng ta sẽ quyết định không bao giờ muốn quay lại đó ăn nữa không? Trẻ con cũng vậy, chỉ cần bị ấn tượng những bữa ăn là cuộc vật lộn với ba mẹ, là bị phạt, nước mắt, là bị léo nhéo đuổi theo dí cái muỗng vô mặt thì con sẽ trở nên không thích giờ ăn nữa.

Những sai lầm phổ biến của ba mẹ:

  • Để bé ăn trong tư thế nằm ngửa, dù là ngồi trên ghế ngửa ra hay là võng. Tư thế này chỉ dễ dàng cho ba mẹ đút thức ăn liên tục cho nhanh và bé khó lòng phản kháng được, mà cái quan trọng nhất là bé không thấy được thức ăn, chỉ thấy cái đáy chén do ba mẹ cầm, thức ăn bị khuất mất tiêu rồi. Bé không biết mình ăn cái gì, không kết nối được vị của thức ăn trong miệng với hình dáng của thực phẩm, và bị ăn thụ động. Với tư thế gượng ép như vậy làm sao mà con thích việc ăn uống được. Tư thế đúng nên là bé ngồi ngay ngắn trên ghế và để đồ ăn xuống khay trước ngực, để con có được cái quyền tối thiểu là biết mình ăn cái gì, hình dạng màu sắc kết cấu thế nào. Nếu bé thấy đói và tò mò hứng thú với món ăn, tự động con sẽ chồm về phía trước để đớp cái muỗng.
  • Bữa ăn kéo dài quá lâu. Trẻ con không thể ngồi yên quá 15′, sẽ là cực hình và gây ấn tượng rất khủng khiếp với bé nếu phải ngồi 1 chỗ không được giải thoát nếu chưa ăn hết theo kì vọng của ba mẹ. Vì vậy bữa ăn tốt nhất chỉ diễn ra trong khoảng 15-20′ và không bao giờ quá 30′ dễ gây mệt mỏi cáu gắt cho cả 2 bên.
  • Dọn lên cho bé 1 cái chén đầy đồ ăn, làm bé cảm thấy mình có nhiệm vụ quá nặng nề, chưa vào cuộc đã nản. Nếu bé biếng ăn thì đây là điều cần tránh. Tốt nhất chỉ nên giới thiệu cho con từng món một với cỡ 2 muỗng đồ ăn 1 lần. Nếu bé ăn hết, quá xuất sắc, bé sẽ cảm thấy là đã hoàn thành nhiệm vụ, mà nếu con thấy ngon miệng, hoặc còn đói, con sẽ xin thêm. Không thì mẹ giới thiệu món tiếp theo. Bạn cũng có thể chơi chiêu bày trên cái dĩa to, nhưng chỉ với 1 nhúm thức ăn nhỏ ở chính giữa, thị giác của bé sẽ hiểu là nhiệm vụ của mình rất nhẹ nhàng. Mẹ giao kèo là con chỉ cần ăn hết cái này là xong. Đây là phương pháp “one bite method” Cách này mình đã từng áp dụng nên thấy đúng là hiệu quả nha. Mình dọn món cơm trắng và trứng chiên đạm bạc lên và chỉ bỏ vào chén cho Chum ăn 1 chút cơm với miếng trứng nhỏ, còn lại mình nói là phần ăn của mẹ, con chỉ được ăn nhiêu đây thôi. Thế là Chum nhanh chóng ăn hết xong tia tiếp qua phần trứng của mẹ. Mình diễn sâu thêm chút lấy tay che lại, bạn ấy rất khoái chí, cười ranh mãnh hỏi “mẹ che cho ai vậy, Chum thấy rồi đó nha, Chum ăn hết của mẹ luôn”,haha, cứ thế mình lại nhón ra chén của Chum từng ít và bạn muốn ăn tiếp thì phải xin thêm. Bữa ăn khá nhanh và vui vẻ, con lại còn được ra oai là ăn hết phần của mẹ, đi khắp nhà gặp ai cũng khoe.

Nếu bé ăn mỗi món chỉ 2 muỗng mà không xin thêm thì làm thế nào? Thì bạn phải chấp nhận chuyện đó và 1 lúc sau có thể cho bé ăn thêm những món ăn vặt lành mạnh. À, vậy thế nào được coi là món ăn vặt lành mạnh? Bác sĩ bảo tất cả các món từ nhà bếp của bạn làm ra là món ăn vặt khoẻ mạnh, có thể là trái cây, bánh mì sanwich kẹp bơ đậu phộng, phô mai, yaourt, còn lại đồ bán sẵn trong  siêu thị thì ít lành mạnh hơn, hạn chế được thì hạn chế.

Sau đó là biểu đồ ăn dặm cho bé theo khuyến nghị của bác sĩ:

  • Dưới 4 tháng: sữa mẹ hoặc sữa công thức
  • Từ 4-6 tháng: bắt đầu làm quen với thức ăn ngoài sữa, tập ăn dặm bước đầu
  • Từ 8-9 tháng: bé có thể ăn đồ thô hơn và phải dùng răng để tập nhai.
  • Từ 12 tháng trở đi: bé có thể uống sữa tươi và ăn các món như người lớn.

Bác sĩ nói ngắn gọn cho dễ nhớ là chỉ có 2 thứ mà trẻ dưới 12 tháng không được ăn: đó là mật ong và sữa tươi. Còn lại trẻ con tập ăn dặm có thể ăn tất. Dĩ nhiên lưu ý tiền sử gia đình có ai dị ứng thực phẩm gì thì nên thận trọng cho ăn lượng thật nhỏ những món đó xem phản ứng chứ cũng không cấm.

Sau 12 tháng là con không cần uống sữa công thức nữa mà chỉ uống sữa tươi và ăn uống bình thường cùng bữa ăn của gia đình thôi. Ôi, cuối cùng điều làm mình trăn trở bấy lâu cuối cùng đã được 1 vị bác sĩ uy tín khẳng định chắc nịch. Rằng kể cả người lớn, khi đã trên 1 tuổi rồi, chúng ta không còn cần uống sữa công thức nữa, thậm chí mẹ bầu cũng không cần thiết phải uống sữa công thức dành cho bà bầu, mà chỉ cần uống sữa tươi là được. Sữa công thức chỉ tốt cho túi tiền của các hãng sữa thôi. Trẻ em trên 1 tuổi chỉ cần uống dưới 400ml sữa vào 2 lần sáng và tối là đủ, trong ngày chỉ cần ăn uống bình thường, tối đa cũng chỉ nên uống 500ml sữa thôi không hơn (thật là một tin tốt lành cho em bé không hảo món sữa như Chum)

Tiếp theo là lượng Calories bé cần theo độ tuổi:

  • Năm đầu đời: 100-120K cal/kí lô cân nặng, bé nặng bao nhiêu thì cứ nhân lên nhe
  • Từ 2-4 tuổi: cần 1400K cal/ngày
  • Từ 10 tuổi: cần 1800K cal/ngày
  • Từ 16-18 tuổi: cần 2800K cal/ngày
  • Từ 30-40 tuổi: cần 2600K cal/ngày

1 chén cơm: 204K cal
1 Hamburger: 500-700K cal
1 Khoai chiên: 380K cal
1 ly Coca: 200K cal
1 muỗng đường: 20K cal
1 quả táo: 70K cal

Như vậy nếu bé của bạn khoảng 3 tuổi mà dắt vào Mc Donald làm 1 combo Burger+Khoai+coca thì đã gần như đủ Calories cho cả ngày hôm đó, không cần ăn thêm gì cũng được, nghĩ thật khủng khiếp chứ ha.

Bác sĩ cũng nói thêm về có sự liên hệ giữa bé biếng ăn và sự ăn kiêng trong thai kì của mẹ. Các mẹ bầu hãy uống sữa tươi và ăn đa dạng thực phẩm thì sau này bé sẽ tiếp nhận thức ăn dễ dàng hơn, sở thích về thực phẩm sẽ mở rộng hơn, đỡ kén ăn hơn các bé khác, nhớ nha. Chum giờ không thích uống sữa thì đích thị là lỗi tại tôi trong thời gian mang thai đã không chịu chăm uống sữa (mình ghét sữa), rõ con hư tại mẹ, hic hic…

Cuối cùng đến phần đặt câu hỏi của các phụ huynh thì mình cũng tranh thủ hỏi thêm là  bé Chum nhà mình không có biếng ăn, nhưng ăn nhiều không hấp thu để tăng trưởng được thì có loại xét nghiệm nào tìm ra nguyên nhân để khắc phục không. Bác sĩ trả lời là có hàng ngàn loại xét nghiệm khác nhau nên nếu muốn biết chính xác phải chọn loai xét nghiệm nào cho phù hợp thì nên đưa hồ sơ tiền sử phát triển trước giờ tổng hợp cho bác sĩ xem, ghi lại thực đơn 4 ngày gần đây, thậm chí nên quay phim lúc bé ăn thế nào để bác sĩ cân nhắc những xét nghiệm nào là cần thiết và phù hợp. Mọi thông tin về chuẩn bị hồ sơ trước khi tư vấn thế nào bác sẽ gửi qua email cho mình chuẩn bị.

Một số phụ huynh khác cũng bày tỏ quan ngại là con họ từ chối vài loại thức ăn nào đó dù họ cố gắng thử cả năm trời. Những món khá ngon như xoài, thịt bò, mà con lại không muốn ăn, bất chấp thủ đoạn – nỗ lực nào của cha mẹ đưa ra. Bác sĩ nói điều này là bình thường và nếu đã thử giới thiệu cho bé rất nhiều lần, kiên nhẫn quá lâu rồi mà con vẫn khăng khăng không muốn thì hãy chấp nhận đưa món đó vào “sổ đen”. Trẻ con ăn hoặc không ăn thì chẳng cần lí do logic nào cả, tụi nó sẵn sàng cạp cái tường, ăn tầm bậy tầm bạ nhưng lại không thèm liếm 1 cái đến món thịt bò ngon lành mà mẹ cất công chuẩn bị. Bản thân bác sĩ lúc nhỏ cũng không thích ăn thịt bò, mãi đến năm 9 tuổi mới bắt đầu chịu ăn và đến giờ thì steak là món ưa thích nhất của ổng. Mấy cái này sẽ thay đổi qua năm tháng thôi không việc vì phải nóng vội. Mà cho dù đến lớn con vẫn không ăn thịt thì có rất nhiều người ăn chay mà khoẻ mạnh, cha mẹ không nên căng thẳng những việc như vậy.


Trong suốt buổi nói chuyện chiều hôm đó, bác sĩ đã phổ biến rất nhiều thông tin khác nữa về việc tạo cho con thói quen ăn uống lành mạnh nhưng mấy chuyện đó không “mới mẻ” đối  với mình, mà mình chắc là các ba mẹ khác cũng biết và đọc hết rồi nên không ghi lại ở đây chi cho dài dòng lê thê. Lâu lâu lại vớ được 1 dịp gặp gỡ những người có chuyên môn cao, hỏi rõ ngọn ngành chi tiết những hoài nghi trong lòng thì thật tuyệt. Cảm giác nhẹ nhõm thanh thản hơn rất nhiều giống như tìm thấy lối thoát vậy. Hi vọng những điều mình ghi ra đây cũng giúp được các ba mẹ khác cải thiện vấn đề của các bạn phải đối mặt với những cục cưng đang kén ăn, biếng ăn ở nhà. Chúc mọi người luôn vững vàng trong hành trình này với mình, ở đây, chúng ta cùng động viên nhau tiến lên và không bỏ cuộc nha.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s