Có nên dùng kháng sinh cho bé không?

Bé Chum nhà mình từ mới sinh đến giờ là gần 30 tháng, bệnh sử từng viêm phổi 3 lần, chưa kể khoảng thời gian bị viêm phế quản/tiểu phế quản dai dẳng. Hiện tại con đã bị bác sĩ xác định là suyễn nhi luôn, cả hành trình tuổi thơ đã nốc không biết bao nhiêu kháng sinh mà kể, từ nạp vào bằng đường uống qua tới chích rồi đến kháng sinh nhỏ mắt cũng đã kinh qua. Mình biết tác hại của kháng sinh có thể dẫn đến còi xương, hư răng và cả tình trạng kháng kháng sinh nữa nên một mặt để giữ cái mạng trước thì phải cho uống, mặt khác thì chỉ biết chú ý cho con dùng đúng-đủ liều, đủ ngày theo chính xác chỉ định của bác sĩ thôi. Vì vậy mà mình cực kì quan tâm mọi thông tin y khoa liên quan đến kháng sinh, đặc biệt tình trạng kháng kháng sinh đang được tổ chức y tế thế giới báo động chắc chắn là cơn ác mộng tồi tệ nhất của đời mình.

Tuy nhiên, may mắn làm sao, sau 1 loạt các vấn đề ăn ngủ học hành khác, cuối cùng người ta cũng tổ chức buổi hội thảo do bác sĩ chuyên khoa nhi Trương Hoàng Quý của Family Medical Practice trao đổi về vấn đề này. Dưới đây là các thông tin khá mới mẻ với mình, xin chia sẻ ở đây để mọi người có cùng mối quan tâm tham khảo luôn:

Trước tiên là đó giờ mình cứ bị nhầm lẫn giữa vi khuẩn và virut, chỉ biết nếu bệnh gây ra từ cái này thì cần kháng sinh còn cái kia thì không cần, nhưng không thể nhớ được rốt cuộc bệnh do vi khuẩn thì trị bằng kháng sinh hay virut cần diệt bằng kháng sinh mới đúng, haha. Giờ thì biết rồi, để nói cho các bạn nghe luôn một cách bài bản, dễ nhớ:

  • Vi khuẩn là 1 tế bào riêng hoàn chỉnh.
  • Virut thì không phải, nó chỉ là 1 thứ sống kí sinh trên cơ thể chủ.

Do đó, nếu mầm bệnh là vi khuẩn thì điều trị bằng kháng sinh sẽ có hiệu quả.
Còn Virut, nếu muốn diệt nó bằng thuốc thì thuốc đó phải diệt cơ thể chủ trước, kaka, thuốc dập mình chết xong thì con virut nó mới chết theo đó mấy bạn. Dễ nhớ ha, mình nghe tới chết chóc là nhớ ngay và liền.

Những bệnh do virut gây ra như: Tay chân miệng, tiêu chảy… thì chắc chắn là không cần dùng kháng sinh nha. Bác sĩ nói là tỉ lệ các bé hay bị tiêu chảy sau này dẫn đến kháng kháng sinh rất cao vì bệnh này không cần dùng mà ba mẹ để yên tâm và muốn cải thiện tình hình nhanh chóng nên cứ thường cho con uống kháng sinh thôi, trong khi thực tế là bệnh này có nạp kháng sinh cũng ko giải quyết được gì.

Trong cơ thể người chúng ta có đến 3 cơ chế miễn dịch:

  1. Miễn dịch tự nhiên: như làn da con người.
  2. Miễn dịch thu được: như khi được tiêm vacxin, cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên thì sẽ xuất hiện cơ chế miễn dịch này.
  3. Viêm không đặc hiệu: phản ứng của cơ thể khi bị mầm bệnh tấn công như: sốt, da sưng đỏ tại chỗ.

Vì vậy mà để hạn chế phải dùng kháng sinh thì rất nên tiêm phòng từ trước. Phòng bệnh hơn chữa bệnh, vì đến nước phải chữa rồi thì khả năng bác sĩ kê kháng sinh cho uống là rất cao đúng không. Đặc biệt là đối với trẻ em, mình lúc nào cũng kêu gào vận động mọi người để ý lịch chích ngừa và chích nhắc của con hết.
Một việc khác mà mọi người luôn bức xúc là bác sĩ VN hay kê kháng sinh hơn so với bác sĩ bên nước ngoài này kia, điều này là chưa đúng đâu. Kể cả ở Anh thì người ta cũng đang báo động là đến có 60% trường hợp người bệnh đi khám bị kê kháng sinh không hợp lý. Đây là vấn đề toàn cầu, không riêng gì VN mình.

Kháng sinh hẳn ai cũng biết là rất nhiều chủng loại: có thể dùng cho toàn thân hoặc chỉ chữa tại chỗ thôi (đau mắt). Kháng sinh dùng cho viêm mũi họng khác với kháng sinh cho viêm da hoặc viêm đường tiểu, vì vậy cần phải đi khám để bác sĩ kê toa loại phù hợp chứ không tồn tại loại kháng sinh nào chữa bách bệnh hết. Ngay cả dùng đường uống hay dạng tiêm cũng tuỳ loại bệnh khác nhau. Và cùng 1 hiệu kháng sinh người ta cũng có thể bào chế thành nhiều dạng như viên nén, loại bột chứa trong vỏ con nhộng hoặc pha thành hỗn dịch để người bệnh lựa chọn dạng nào dễ chịu hơn mà dùng. Đối với trẻ em thì bác sĩ Quý khuyến cáo không nên dùng loại viên nén hoặc con nhộng vì liều dùng cho con nít thường chỉ 1/3 viên nén, hoặc 1/2 bột trong con nhộng .v.v. rất khó định lượng chính xác. Vì vậy mà kháng sinh dạng siro hay hỗn dịch thì dễ căn theo ml được liều dùng đúng hơn cho các con. Việc định liều kháng sinh cũng phải căn cứ vào cân nặng chứ không nên theo độ tuổi, chuyện này rất rõ ràng với bé còi như Chum, 2 tuổi mà số kilo chỉ bằng em nhỏ 1 tuổi thì không dùng kháng sinh theo tuổi được.

Tình trạng kháng kháng sinh sở dĩ đáng báo động là vì con vi khuẩn chỉ mất 20′ để tạo ra 1 thế hệ vi khuẩn mới trong khi các nhà khoa học ở thời đại bây giờ phải mất 10 năm mới nghiên cứu ra 1 loại kháng sinh mới. Con vi khuẩn nó khôn ra nhanh hơn tốc độ nghiên cứu của con người chúng ta rồi nên cứ đà này thì các chuyên gia dự đoán là đến năm 2050 (lúc Chum 35 tuổi, và cháu ngoại mình chắc cỡ 5 tuổi ) thì kháng kháng sinh sẽ dẫn đầu nguyên nhân gây tử vong do bệnh tật ở người, cao hơn ung thư luôn, thật đáng sợ chứ.

Rồi, giờ đến chuyện nan giải hơn, cứ cho là tất cả dân trí nước mình đều ý thức được việc cân nhắc khi bệnh không dùng kháng sinh vô tội vạ nữa thì vẫn còn 1 nguy cơ là dư lượng kháng sinh trong động vật, thuỷ hải sản nuôi và cả ngành trồng trọt trái cây rau củ quả chúng ta ăn vào người hoặc tiếp xúc thường xuyên cũng dễ bị nhiễm. Thành ra nói chung ở VN đi đâu cũng thấy toàn chỗ chết, bi kịch quá. Thôi trước mắt cứ lo bảo vệ con trẻ trước bệnh tật bằng việc cân nhắc kĩ khi dùng kháng sinh nha (chứ không phải cực đoan tẩy chay kháng sinh, khác nhau ok?)

Chốt lại thế này:

Phụ huynh nhất định không nên tự ý sử dụng kháng sinh cho con, không dùng toa thuốc của đợt bệnh này để trị cho đợt bệnh sau, dù là cùng triệu chứng. Hai anh em bệnh cùng lúc xong chỉ đưa 1 đứa đi khám rồi lấy toa bé này xài cho bé kia cũng không được luôn, kháng sinh không phải dễ chơi, cần kĩ lưỡng và chính xác liều lượng đàng hoàng.

Siro ho cũng không nên tự mua cho bé uống (nhà mình là hay liều khúc này nè, con ho 1 phát là cho siro uống để giảm triệu chứng khó chịu cho con và bé đỡ ói) Bác sĩ khuyến cáo trong siro ho có nhiều chất gây độc hại cho bé nhỏ dưới 2 tuổi, không nên tự ý xài. Thật ra ho là 1 triệu chứng có lợi, cũng như sốt, nó là phản ứng tự nhiên của cơ thể để đẩy đờm nhớt ra ngoài, nếu bé ói vì ho nhiều quá mà muốn giảm ho thì nên xông khí dung cho loãng đàm sẽ tốt hơn, mà việc xông này cũng cần bác sĩ tư vấn, nên tóm lại là cứ phải khám trước khi manh động cho chắc.

Vừa nhắc đến sốt, nhớ lời bác sĩ hôm đó có nói là không được lạm dụng thuốc hạ sốt luôn, nhiều nhà có bé bị sốt co giật rồi nên hoảng sợ, cứ sốt cỡ 38.5 độ là cho uống thì không tốt. Co giật do sốt không có ảnh hưởng gì về trí não sau này nên không cần lo. Bé cũng co giật 1,2′ xong là tự hết nên cũng không cần ép tim hô hấp nhân tạo gì, chỉ cần bình tĩnh chờ cơn co giật qua đi thôi. Nuôi con rồi mới biết, có lẽ “bình tĩnh” là thứ khó luyện nhất trên đời. Nhưng thôi cứ ráng tụng niệm để vạn sự đều bình tĩnh nha. Chúng ta cho con uống thuốc hạ sốt là để bé dễ chịu hơn đúng không? Vậy nếu con sốt mà đang ngủ yên chúng ta cũng không cần gọi con dậy uống thuốc, vì lúc đó cơ thể bé đang nghỉ ngơi được, đang chịu được thì cứ để con ngủ lấy sức, khi nào bé khó chịu quá sẽ tự bứt rứt thức giấc khóc thôi, lúc đó chúng ta hẵng cho con uống thuốc. Sốt là một phản ứng có lợi và co giật không có gì nguy hiểm, không làm ngưng tim/phổi đâu nên cần nhất là ba mẹ không hoảng sợ và không dùng thuốc hạ sốt quá liều (con mình chưa bị co giật lần nào nên mình mạnh miệng nói vậy)

Điều cuối cùng bác sĩ Quý nói làm mình vỡ ra một chuyện vẫn canh cánh trong lòng bấy lâu: Lúc Chum 1 tháng tuổi, con bị sổ mũi và ho, đi bệnh viện Mekong bác sĩ kê cho kháng sinh về uống mà mình phân vân lắm, nửa muốn cho uống nửa không. Rốt cuộc lúc đó triệu chứng của con cứ kéo dài sợ trầm trọng thêm khó cứu nên thôi mình cho con uống, sau đó thì bệnh không thuyên giảm mà sau 2 ngày tái khám là chẩn đoán viêm phổi cấp phải nhập viện và tiêm kháng sinh luôn chứ không uống như thông thường nữa. Ở viện 7 ngày về vẫn phải lấy kháng sinh uống tiếp 5 ngày nữa ở nhà theo chỉ định của bác sĩ mới ngưng. Đây là 1 ví dụ cho thấy là với các mầm bệnh mà nó sẽ thành viêm phổi thì uống kháng sinh trước đó cũng không có tác dụng, không có đổi vận mệnh gì được cả. Bác sĩ Quý khuyên rằng: nếu bị viêm hô hấp thì chỉ có 20% xác xuất sẽ thành viêm phổi thôi, còn lại 80% là sẽ không cần kháng sinh mà vẫn hồi phục sau 5-7 ngày. Chum nằm trong số 20% xui rủi đó thì ban đầu lẽ ra cũng không cần uống kháng sinh trước, kiểu gì mà nó chẳng lên viêm phổi, chờ rõ ràng triệu chứng bác sĩ phán viêm phổi thì tiêm luôn chứ có dùng từ sớm thì cũng không có ý nghĩa gì. Tổng cộng đợt bệnh đầu đời ấy con ôm hết 14 ngày dập kháng sinh liên tục nên từ đó là đèo đẹt hết lớn luôn, số phận vậy thì chịu vì dù gì cũng qua rồi, giữ được con còn sống là tốt chứ nhà mình đâu còn mong gì hơn nữa.


Trâm mong là mọi người nếu có điều kiện thì hãy đi khám ở các bác sĩ có “tiếng” trong việc cẩn trọng kê kháng sinh cho bé, đủ kiên nhẫn cùng bác sĩ theo dõi bệnh tình của con và kháng sinh sẽ là biện pháp cuối cùng được đưa ra. Nhà mình thì trễ hết 2 năm ngu muội. Nhưng có kiến thức lúc nào là may mắn từ lúc đó cho hành trình từ nay trở về sau rồi.

Advertisements

One thought on “Có nên dùng kháng sinh cho bé không?

  1. Lan

    😦 lần đầu tiên bạn Will bị đau, tiêu chảy, đi bác sỹ mà họ kê viên nén (1/3 viên một lần uống), thiệt là đau khổ khi cắt viên nhỏ xíu mà thành 3 phần, rồi lớp thì ẻm uống nhè bớt ra ngoài, lớp thì dính dụng cụ tán và ly uống. Trâm có tips gì cách cho con uống thuốc không? rồi có kinh nghiệm bệnh viện nào, hay bác sỹ nào kê đúng thuốc loại cho trẻ con không? Cám ơn bạn

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s